U BiH potrebna reforma tarifa za otpad
U BiH je potrebna reforma tarifa koje regulišu naknade za otpad, kako bi se građani podstakli da smanje miješani otpad i razdvajaju otpad koji se može reciklirati.
Ovo je, između ostalog, poručio vodeći švedski stručnjak za cirkularnu ekonomiju, Tomas Thernström.
On je održao radionicu u Živinicama, kako bi pomogao opštinama, gradovima i komunalnim preduzećima u Bosni i Hercegovini da ubrzaju cirkularnu tranziciju. Radionicu je organizovao projekat Održiva tranzicija Bosne i Hercegovine (BiH SuTra), a dio je implementacije tranzicijskih planova zajednica.
Thernström je ocijenio da su u mnogim opštinama i gradovima u Bosni i Hercegovini naknade za otpad fiksne, pa domaćinstva plaćaju isti iznos bez obzira na količinu otpada koju proizvedu.
Naknada se ponekad malo mijenja u zavisnosti od veličine stana, ali obično ne odražava stvarnu količinu proizvedenog otpada.
Sa aspekta cirkularne ekonomije, ovo predstavlja problem, rekao je Thernström.
U Bosni i Hercegovini, na primjer, sistemi proširenih odgovornosti proizvođača ne funkcionišu dobro jer su naknade za ambalažu preniske ili ih nema. To prisiljava opštine i gradove da manjak pokrivaju većim naknadama ili porezima.
“Da bi se potaknuli građani da smanje miješani otpad i razdvajaju otpad koji se može reciklirati, sistem to mora podržavati. Zato je potrebna reforma tarifa. EU zakoni i nacionalni propisi sve više traže bolje usklađivanje troškova i odgovarajuće poticaje. Međutim, promjena tarifa nije jednostavna — potrebna je dobra administracija, tehnička rješenja, politička volja i povjerenje javnosti”, smatra Thernström.
Naglasio je da će troškovi upravljanja otpadom vjerovatno rasti u narednim godinama. Istovremeno, smatra da opštine, gradovi i viši nivoi vlasti trebaju raditi na pravednoj tranziciji, što može uključivati analize pristupačnosti i ciljane mjere podrške ranjivim domaćinstvima.
Ključna poruka je da tarife mogu biti dizajnirane tako da nagrade dobre prakse.
Sistemi koji kombinuju fiksne i varijabilne naknade, na primjer, mogu podstaknuti domaćinstva da smanje miješani otpad i više razdvajaju otpad koji se može reciklirati.
U Švedskoj su opštine uspješno koristile strukture tarifa da podstaknu odvojeno sakupljanje i čak prevenciju otpada, kaže Tomas Thernström.
