Izloženost zagađenju povezana s depresijom, anksioznošću i drugim problemima mentalnog zdravlja
Značajna povezanost između izloženosti zagađenju (posebno vazduha, buke i hemikalija) i problema mentalnog zdravlja pojavljuje se u naučnim studijama, iako je potrebno više istraživanja kako bi se utvrdila jasna uzročno-posljedična veza.
Ovo se, između ostalog, navodi u izvještaju Evrospke agencije za zaštiru okoline (EEA) „ Zagađenje i mentalno zdravlje: trenutni naučni dokazi “.
Poremećaji mentalnog zdravlja potiču od više faktora (genetika, socijalne i ekonomske determinante, psihološki, način života itd.), od kojih neki još nisu u potpunosti shvaćeni. Zagađenje se sve više ispituje kao jedan takav faktor koji doprinosi tome.
Naučne studije pokazuju da su zagađenje vazduha, buka iz okoline i izloženost hemikalijama – posebno tokom osjetljivih razvojnih faza ljudskog života – povezani sa povećanim rizikom od niza poremećaja mentalnog zdravlja. To uključuje depresiju, anksioznost, šizofreniju i poremećaje u ponašanju. Dok se neke asocijacije sve više utvrđuju, druge ostaju indikativne, ali neuvjerljive. Ovo naglašava složenost razdvajanja uticaja okoline od drugih društvenih i bioloških determinanti.
Evropa je u posljednjih 25 godina doživjela značajan porast učestalosti i incidencije poremećaja mentalnog zdravlja. Poremećaji mentalnog zdravlja činili su šesti najveći teret bolesti u EU u 2023. godini i predstavljali su osmi najčešći uzrok smrti.
Nekoliko primjera obuhvaćenih izvještaje,, gdje je zagađenje povezano s problemima mentalnog zdravlja:
Zagađenje vazduha:
- Zagađenje vazduha tokom kritičnih faza razvoja mozga – na primjer u maternici, djetinjstvu i ranoj adolescenciji – povezano je sa strukturnim i funkcionalnim promjenama mozga.
- Dugotrajna izloženost lošem kvalitetu zraka (uglavnom PM2.5 i NO2) povezana je s povećanom učestalošću ili rizikom od novonastale depresije.
- kratkotrajni vrhovi izloženosti povezani su s pogoršanjem simptoma šizofrenije;
Buka iz okoline:
- Povećanje buke prometa povezano je s malim povećanjem rizika od depresije (3%) i anksioznosti (2%);
- Izloženost buci iz okoline povezana je s većom učestalošću problema u ponašanju kod djece; to zauzvrat utiče na njihovo mentalno blagostanje;
- Postoji značajan porast stope samoubistava od 2,2% na svakih 10 dB povećanja buke željeznice.
- Meta-analiza je otkrila povećanje rizika od depresije od 12% po povećanju buke aviona od 10 dB Lden.
Hemikalije:
- Prenatalna ili dječja izloženost olovu povezana je i sa depresijom i sa shizofrenijom;
- izloženost pasivnom pušenju dosljedno je povezana s depresijom i shizofrenijom, posebno kod ranjivih skupina poput djece i trudnica;
- Studije su pronašle vezu između prenatalne izloženosti BPA i depresije, kao i anksioznosti u djetinjstvu.
